Қазақ тілінің болашағы туралы сөз қозғалғанда, ең алдымен оның қай салада және қалай қолданылып жатқанына назар аудару қажет. Бүгінгі таңда тілдің өміршеңдігі – оның цифрлық кеңістіктегі үлесімен тікелей байланысты. Себебі ақпарат алу, білім игеру, қарым-қатынас жасау — бәрі де интернет арқылы жүзеге асады. Демек, қазақ тілінің цифрлық кеңістіктегі үлесін арттыру — ұлт ретінде дамуымыздың басты алғышарттарының бірі, деп хабарлайды AtyrauPress тілшісі.
Қазіргі ахуал қандай?
Иә, соңғы жылдары қазақ тілінде жаңалықтар сайттары, блогтар, бейнежазбалар көбеюде. Десе де, бұл бағытта атқарылар іс әлі де ауқымды. Мәселен, балаларға арналған қазақша анимациялар, жастарға арналған мотивациялық контент, ғылым мен техника, құқық пен медицина саласындағы сапалы бейне-материалдар жеткіліксіз.
Ал, интернетті тұтынушының дені – дәл осы жастар мен балалар. Демек, олар күнделікті көретін контенттің тілі де қазақша болуы тиіс.
Сарапшылар не дейді?
Атырау қаласындағы IТ, робототехника, жасанды интеллект саласындағы әлеуметтік жоба менеджері Асқар Алдан қазіргі ұрпақтың өте үлкен трансформация кезеңінде өмір сүріп жатқанын тілді дамытуда пайдалану керек деген пікірде.
"Білім алу, кәсіп ашу, тіпті ойын-сауық – бәрі онлайнға көшті. Бірақ осы салалардағы қазақ тіліндегі сапалы контенттің үлесі өте аз. Жастар трендке ілескісі келеді, ал тренд – көбіне орысша немесе ағылшынша. Егер біз заман талабына сай қазақша контент ұсына алмасақ, ұтылатын тұсымыз көп», – дейді сарапшы.
Ал филология ғылымдарының кандидаты Гүлмира Төлеуова мынадай пікір білдірді:
«Қазақ тілінде сөйлейтіндердің саны көп болғанымен, цифрлық контент тұтынуда бұл көрсеткіш артта қалуда. Бұған ең бірінші себеп – тілде ұсынар контенттің аздығы. Мектеп оқушылары мен студенттерге арналған ғылыми-танымдық видеолар, қазақша онлайн курстар, тіпті мобильді қосымшалардың қазақша нұсқалары әлі де кемшін», – дейді ол.
Не істеу керек?
Біріншіден, қазақ тілді контент жасаушыларға қолдау көрсетілуі керек. Мемлекеттік гранттар, әлеуметтік жобалар мен байқаулар арқылы осы салаға маманданған жастарды ынталандыру қажет.
Екіншіден, білім беру контентіне ерекше көңіл бөлінуі тиіс. ҰБТ-ға дайындық, ғылыми жаңалықтар, цифрлық сауаттылық, ІТ саласы бойынша бейнематериалдар қазақ тілінде болуы – оқушылар мен студенттер үшін үлкен көмек болар еді.
Үшіншіден, мемлекеттік және жекеменшік ұйымдар сайттар мен мобильді қосымшалардың қазақша нұсқасын әзірлеуге басымдық беруі қажет.
Төртіншіден, TikTok, Instagram, YouTube форматтарына сай бейімделген, қызықты әрі пайдалы контент қажет. Контент жасаушы жастар арасында қазақша өнім шығару үрдіске айналуы керек.
Болашақ – цифрлық кеңістікте
Цифрлық дәуірде тілді сақтау – оны өмірдің барлық саласында қолдану арқылы ғана жүзеге асады. Бұл ретте цифрлық контент – жаңа буынмен "ортақ тіл" табудың ең тиімді құралы.
Бүгінде қазақ тілінде сапалы контент жасау – ерлік емес, міндет. Себебі тілдің абыройы – ұлттың абыройы. Ал ұлттың рухани қауіпсіздігі – оның тілімен тығыз байланысты.
Түйіндеп айтқанда
Қазақ тілі – тек қарым-қатынас құралы емес, ұлттың рухани тірегі. Ол интернет кеңістігінде де өз орнын табуға тиіс. Бұл жолда әр азаматтың, әр мекеменің, әсіресе жастардың үлесі маңызды.
Тіл маманы Арайлым Есімсейітова қазақ тіліндегі контент жасайтын әрбір адам – ұлттық миссия атқарып жатыр деп есептейді.
"Сондықтан бұл бағытта жүрген жастар қолдауға лайық" дейді ол.
Демек, бәрі де өзімізге байланысты. Қазақша сөйлеп қана қоймай, қазақша оқитын, көретін, тыңдайтын буын қалыптастыру – болашаққа салынған алтын көпір.
Баян Жанұзақова
Фото: "AtyrauPress"